شاخص کل بورس تهران

مجله تحقیقاتی دانشگاه Quindío ،

33 (2) ، 163-173 ؛2021

ISSN: 1794-631x e-issn: 2500-5782

این کار تحت یک مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-Nonocomercial-Sindrivadas 4. 0 قرار دارد.

Haghighat Nia ، Farzaneh ؛شمس غرنه ، ناصر.(2021). متغیرهای کلان اقتصادی و حجم معاملات در بورس اوراق بهادار تهران. مجله تحقیقاتی دانشگاه Quindío ، 33 (2) ، 163-173. https://doi. org/10. 33975/riuq. vol33n2. 472

متغیرهای کلان اقتصادی و حجم معاملات در بورس اوراق بهادار تهران

متغیرهای کلان اقتصادی و حجم معاملات در بورس اوراق بهادار تهران

Farzaneh Haghighat Nia 1 *؛نصر شمس غرنه 1.

1. دانشگاه فناوری امیرکابیر (پلی تکنیک) ، تهران ، ایران.

*نویسنده مسئول: Farzaneh Haghighat-nia ، ایمیل: f. haghight67@gmail. com

اطلاعات مقاله:

دریافت: 6 مه 2021 ؛پذیرفته شده: 23 اوت 2021

در این مقاله رابطه بین حجم معاملات و متغیرهای کلان اقتصادی در بورس اوراق بهادار تهران بررسی شده است. ما داده هایی را برای متغیرهایی از قبیل نقدینگی ، تورم ، نرخ ارز ، ارزش کل واردات و تولید ناخالص داخلی برای ده سال 2009-2019 جمع آوری می کنیم. برای تجزیه و تحلیل داده ها ، از روش تحلیلی منطقه و مدل روش حداقل مربعات (OLS) استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که بین متغیرهای کلان اقتصادی نقدینگی ، نرخ تورم و تولید ناخالص داخلی با حجم معاملات رابطه ای وجود دارد. بنابراین ، رابطه بین حجم معاملات با نقدینگی و تولید ناخالص داخلی مثبت و معنادار است و با تورم منفی است.

کلمات کلیدی: بورس اوراق بهادار ؛حجم معاملات ؛نقدینگی ؛تورم.

در این مقاله به رابطه بین حجم معاملات و متغیرهای کلان اقتصادی در بورس سهام تهران بررسی شده است. ما داده هایی را برای متغیرهایی مانند نقدینگی ، تورم ، نرخ ارز ، کل واردات و تولید ناخالص داخلی برای دوره ده سال 2009-2019 جمع آوری می کنیم. برای تجزیه و تحلیل داده ها ، از روش رگرسیون تحلیلی و مدل روش مربع معمولی (MCO) استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که بین متغیرهای نقدینگی کلان اقتصادی ، نرخ تورم و تولید ناخالص داخلی با حجم معاملات رابطه ای وجود دارد. بنابراین ، رابطه بین حجم معاملات نقدینگی و تولید ناخالص داخلی مثبت و معنادار است و با تورم منفی است.

کلمات کلیدی: بورس اوراق بهادار ؛حجم معاملات ؛نقدینگی ؛تورم.

در ادبیات اقتصادی، بازارهای مالی نقش حیاتی در رشد اقتصادی، ایجاد شغل، سرمایه گذاری، تثبیت متغیرهای پولی و مالی و بهبود کلی رفاه دارند. در یک طبقه بندی کلی، بازارهای مالی را می توان به دو بازار تقسیم کرد: 1. بازار پول و 2. بازار سرمایه.

بازار سرمایه از طریق تسهیل تامین مالی شرکت ها، تخصیص بهینه منابع، بهبود نقدینگی دارایی ها و بهبود حاکمیت شرکتی نقش کلیدی در رشد اقتصادی ایفا می کند. بنابراین با توجه به نقش مهم بازار سرمایه به ویژه بورس در رشد اقتصادی کشور و همچنین کانال ارتباطی این بخش با نهادهای اقتصادی، توجه به عوامل موثر بر عملکرد سهام حائز اهمیت است. تبادل.

در بررسی رفتار عوامل مؤثر بر اقتصاد، جستجوی متغیر یا متغیرهایی که بتواند رابطه بین بخش های مالی اقتصاد را توضیح دهد بسیار حائز اهمیت است. بازارهای پول و سرمایه به عنوان ارکان بخش مالی وظیفه تامین منابع برای چرخش اقتصاد را بر عهده دارند. این در حالی است که بورس با جذب و استفاده از سرمایه های راکد حجم سرمایه گذاری در جامعه را افزایش می دهد. همچنین ورود بخش خصوصی به فعالیت های اقتصادی شهر تهران تاثیر بسزایی در افزایش حجم معاملات بورس داشته است.

بورس اوراق بهادار تهران (TSE) در اوایل سال 1348 با خرید و فروش سهام تعداد محدودی از بانک های خصوصی، شرکت های صنعتی، اوراق قرضه خزانه داری و اوراق بهادار دولتی آغاز به کار کرد. در طول دهه 1970 و به ویژه پس از انفجار قیمت نفت در سال 1974، بازار حاکی از افزایش چشمگیر حجم معاملات با افزایش اندک قیمت سهام است. پس از انقلاب اسلامی، در حالی که جنگ ایران و عراق در سال های 1979-1988 به سختی بر شرایط کلی اقتصادی تأثیر گذاشته است، بورس اوراق بهادار دوره ای سکون نسبی را تجربه کرد. با این حال، پس از آتش بس با عراق و اولین برنامه پنج ساله که برنامه خصوصی سازی را آغاز کرد، بازار راکد سهام از رونق مطلوبی برخوردار شد و از رونق بورس استقبال کرد. پس از آن، بورس تهران چرخه های رونق و رکود را هم در حجم معاملات و هم در ارزش بازار تجربه کرد که بخشی از آن به نوسانات کلان اقتصادی نسبت داده می شود.

سازمان بورس اوراق بهادار تهران فعالیت خود را در سال 1990 مطابق با سیاست های کلان اقتصادی دولت برای جذب مشارکت مردم در سرمایه گذاری ، سرمایه مستقیم راکد و غیرمولد برای فعالیت های اقتصادی تولیدی ، تأمین نیازهای مالی شرکتهای تولیدی و در نتیجه کالاهای مورد نیاز جامعه آغاز کرد. بشربا توجه به شرایط اقتصادی پس از جنگ و تأثیر تغییرات ناشی از متغیرهای کلان اقتصادی مانند تورم و نرخ ارز در شاخص بورس سهام ، حجم معاملات این بازار شاهد نوسانات بسیاری بوده است.

حجم معاملات در بورس اوراق بهادار موفقیت بازار سرمایه کشور را نشان می دهد. در هر تصمیم سرمایه گذاری ، دو عامل بسیار مهم هستند و اساس سرمایه گذاری هستند. این دو عامل ریسک و بازده هستند. ریسک سیستماتیک (ریسک بازار) به دلیل شرایط زیست محیطی است و مدیریت هیچ کنترلی بر آن ندارد. به نظر می رسد که در تهران ، به دلیل تغییرات زیادی در عوامل محیطی ، خطر سیستماتیک زیاد است و این امر مستلزم مطالعه متغیرهای کلان اقتصادی است که از مهمترین عوامل محیطی مؤثر بر بازار سهام است.

در عین حال ، متغیرهای اقتصادی بر قیمت سهام تأثیر می گذارد و این بر حجم معاملات سهام تأثیر می گذارد. جهت گیری صحیح تحولات اقتصادی منجر به رونق در بازار سرمایه خواهد شد تا عرضه و تقاضای وجوه در بازار نسبت به گذشته کارآمدتر باشد.

بنابراین ، با توجه به نقش دولت در مدیریت اقتصاد و تصمیمات و تأثیر شدید سیاست های دولت بر بازار سهام ، می توان نتیجه گرفت که مطالعه تأثیر عوامل کلان اقتصادی بر حجم معاملات سهام ، می تواند یک پیشرفت جدید باشدبرای سرمایه گذاران و سهامداران در درک تأثیر تصمیمات کلان اقتصادی بر حجم معاملات و قیمت سهام.

در ادامه ، پیشینه مطالعات بررسی شده است. پس از آن ، مدل مورد استفاده در این مقاله تعریف شده است. بخش های دیگر شامل نتایج اجرای مدل ، نتیجه گیری و پیشنهادات آینده است.

بررسی نوشته ها

تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی مانند نقدینگی ، نرخ تورم ، نرخ ارز ، ارزش کل واردات و تولید ناخالص داخلی بر حجم معاملات سهام به عنوان یک تئوری پذیرفته شده است. با این حال ، در دهه گذشته ، تلاش شده است تا تأثیر متغیرهای اقتصادی از نظر تئوری و اندازه گیری اثرات آنها به صورت تجربی بررسی شود.

این تحقیق براساس این تئوری است که قیمت سهام منعکس کننده ارزش فعلی جریان نقدی آینده آن سهام است. متغیرهای اقتصادی بر جریان نقدی آینده و نرخ بازده مورد انتظار تأثیر می گذارد. بنابراین ، آنها می توانند بر قیمت سهام و حجم معاملات تأثیر بگذارند.

موسی (1995) چهار بازار آسیا ، از جمله مالزی ، فیلیپین ، سنگاپور و تایلند را با استفاده از داده های ماهانه از سال 1985 تا 1993 مورد بررسی قرار داد و شواهدی را برای رابطه بین حجم و مقدار مطلق نوسانات قیمت در همه بازارها اما فیلیپین پیدا کرد.

Glenor Muradoglu و Matin (1996) بازگرداندن بورس سهام استانبول را به صورت ماهانه با استفاده از نرخ بهره ، نرخ ارز ، تورم و متغیرهای عرضه پول برای دوره 1986 تا 1993 بررسی کردند. اجرای روش Engel-Granger و روش Johanssonنشان داد که شاخص قیمت سهام با متغیرهای پولی رابطه بلند مدت دارد. به طوری که رابطه بین شاخص قیمت سهام و عرضه پول مثبت است ، اما رابطه آن با نرخ ارز ، نرخ بهره و نرخ تورم منفی است.

کان و شن (1999) تست های علیت گرنجر و روش انگل-گرنجر را به مدل تصحیح خطای بردار اعمال کردند و دریافتند که بازار سهام کره توسط متغیرهای اقتصادی مانند شاخص تولید ، نرخ ارز و مانده تجارت مشخص می شود.

چن (2001) رابطه بین بازده سهام و حجم معاملات را با استفاده از داده های روزانه از نه بازار عمده جهانی (نیویورک ، توکیو ، لندن ، پاریس ، تورنتو ، میلان ، زوریخ ، آمستردام و هنگ کنگ) بررسی کرد. وی شواهد محکمی ارائه می دهد که در هشت از نه بازار ، بازده علیت گرنجر حجم تجارت است.

لی (2002) رابطه پویا بین حجم و بازگشت در سه بازار سهام اصلی نیویورک ، توکیو و لندن را مورد بررسی قرار داد. و شواهدی پیدا کرد که در ایالات متحده و ژاپن ، بازده علیت گرنجر حجم تجارت است. علیت گرنجر از حجم به بازده در هیچ یک از کشورها مشاهده نشد.

کریستوفر گان و همکاران(2006) تعاملات بین شاخص سهام نیوزلند و مجموعه ای از هفت متغیر کلان اقتصادی را برای داده های ماهانه از ژانویه 1990 تا ژانویه 2003 با استفاده از آزمون های کل آزمایش کرد. متغیرهای اقتصادی مورد استفاده شامل تورم، نرخ ارز، تولید ناخالص داخلی، عرضه پول، نرخ بهره بلندمدت، نرخ بهره کوتاه مدت و قیمت خرده فروشی نفت محلی بود. نتایج آزمون جوهانسون نشان می دهد که بین شاخص قیمت سهام نیوزلند و متغیرهای اقتصادی مورد آزمایش رابطه بلندمدت وجود دارد.

شهناز مشایخ و همکاران(1390) رابطه بین مجموعه ای از متغیرهای اقتصادی شامل نرخ تورم، نرخ سود سپرده های سرمایه گذاری یک ساله در بانک های دولتی، نرخ سود اوراق قرضه و نرخ رشد قیمت طلا با شاخص های بورس اوراق بهادار تهران (TSE) طی فروردین 1377 را بررسی کردند. نتایج نشان داد که رابطه بین نرخ تورم و بازده سهام و همچنین نرخ رشد حجم معاملات بورس تهران در بلندمدت مثبت و معنادار است. همچنین نتایج حاکی از آن است که افزایش نرخ سود بانکی از طریق جذب سرمایه گذاری منجر به کاهش رشد و بازده حجم معاملات سهام و بالعکس می شود. بنابراین بازار سهام و پول را می توان در بلندمدت به عنوان دو بازار رقیب و مکمل در نظر گرفت. نتایج مدل تصحیح بردار خطا نشان داد که بازار طلا در کوتاه مدت می تواند جایگزینی برای بورس باشد و بازده طلا نقش مهمی در تبیین روند بورس دارد، اما این رابطه در بلندمدت معنادار نیست.

علی حسن زاده و مهران کیانوند (1391) به بررسی تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی منتخب بر شاخص بورس ایران پرداختند. روابط بین شاخص بورس تهران (TSI) و پنج متغیر کلان اقتصادی شامل تولید ناخالص داخلی، نرخ ارز موثر اسمی، عرضه پول، قیمت سکه طلا و سرمایه گذاری در بخش مسکن از سال 1375 تا 1387 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که شاخص بورس ایرانبه طور مثبت تحت تأثیر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی، عرضه پول و تأثیر منفی قیمت طلا، سرمایه گذاری بخش خصوصی در بخش مسکن و نرخ ارز مؤثر اسمی است.

اوما و پیتر مورو (2014) تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی در بازده سهام در کنیا را از سال 2003 تا 2013 ، با استفاده از چارچوب نظریه قیمت گذاری داوری (APT) و چارچوب قیمت گذاری دارایی سرمایه (CAPM) برای داده های ماهانه تجزیه و تحلیل کردند. از تکنیک حداقل مربعات (OLS) معمولی برای آزمایش اعتبار مدل و اهمیت نسبی متغیرهای مختلفی که ممکن است بر بازده سهام تأثیر بگذارد ، استفاده شده است. تجزیه و تحلیل تجربی نتایج جالبی داشت که به استثنای نرخ بهره نشان داد ، بین بازده بازار سهام و متغیرهای کلان اقتصادی رابطه معنی داری وجود دارد. براساس این مطالعه ، عرضه پول ، نرخ ارز و تورم بر بازده بورس سهام در کنیا تأثیر می گذارد.

Fadaei Nejad و Farahani (2017) با استفاده از داده های شاخص بورس اوراق بهادار تهران و متغیرهایی از قبیل قیمت مصرف کننده ، نرخ بهره بانکی ، قیمت طلا ، شاخص تولید صنعتی ، قیمت نفت ، سهام ، تأثیر متغیرهای اقتصادی بر شاخص کل بورس سهام را بررسی کردند. نوسانات قیمت ، نرخ ارز ، عرضه پول. نتایج نشان داد که سهم این متغیرها در تغییرات در شاخص کل بازار سهام اندک است. رابطه بین حجم و کارآیی در برخی از بازارهای نوظهور نیز مورد بررسی قرار گرفته است که نتایج متفاوتی نسبت به بازارهای توسعه یافته ارائه می دهد.

Nijam و همکاران.(2018) رابطه بین عوامل کلان اقتصادی و عملکرد بازار سهام (سریلانکا) را مورد مطالعه قرار داد. این مطالعه رابطه بین شاخص قیمت سهام و پنج متغیر کلان اقتصادی از 1980 تا 2012 را مورد بررسی قرار داده است. نتایج تحقیق نشان داد که متغیرهای کلان اقتصادی و شاخص بازار سهام در سریلانکا به طور قابل توجهی مرتبط هستند.

طبق مطالعات انجام شده در بحث بررسی ادبیات ، مشخص شد که هیچ تحقیق در مورد تأثیر عوامل اقتصادی بر حجم معاملات در بورس اوراق بهادار تهران انجام نشده است.

البته تحقیقات زیادی برای بررسی رابطه بین حجم معاملات و متغیرهای کلان اقتصادی در بازده سهام یا شاخص های بازار سهام در داخل و خارج از کشور انجام شده است. در این مطالعه ، تأثیر متغیرهای کلان اقتصادی مانند نقدینگی ، نرخ تورم ، نرخ ارز ، ارزش کل واردات و تولید ناخالص داخلی بر حجم معاملات سهام در بورس اوراق بهادار تهران بررسی شده است.

داده ها و روش شناسی

در این تحقیق ، با استفاده از مطالعات قبلی ، متغیرهای مورد نظر استخراج می شوند و با استفاده از مدل رگرسیون با روشهای آماری اهمیت هر متغیر در حجم معاملات مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.

در این مطالعه از نقدینگی ، تورم ، نرخ ارز ، ارزش کل واردات و تولید ناخالص داخلی متغیرهای مستقل و حجم معاملات به عنوان یک متغیر وابسته استفاده می شود. همچنین ، با توجه به همبستگی بین متغیرهای فوق و صادرات ، این متغیر از این مطالعه حذف شد. داده ها به صورت سه ماهه برای دوره 2009-2019 جمع آوری شده است.

رابطه بین متغیر وابسته و متغیرهای مستقل از نظر لگاریتمی در نظر گرفته می شود. برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شده است ، روش تحلیلی رگرسیون و روش کمترین مربعات معمولی (OLS).

مدل تجربی به شرح زیر تعریف شده است:

گردش مالی LN = C + B1 ln نقدینگی + B2 LN تورم + B3 ln ارز + B4 ln واردات + B5 LN GDP

در این مطالعه ، قبل از اجرای مدل ، ثابت داده ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تست ثابت نشان می دهد که همه متغیرها در سطح اول غیر ایستگاه هستند و به یک روش اختلاف محدود دو سطح نیاز دارند.

بررسی فرض عادی بودن باقیمانده

برای بررسی پارامترهای تخمین زده شده OLS ، نرمال بودن اظهارات باقیمانده لازم است.

عکس. 1. توزیع اظهارات باقیمانده

همانطور که مشاهده می شود ، باقیمانده ها دارای توزیع عادی با تقریب خوب هستند. بنابراین ، ما می توانیم اهمیت متغیرها را بررسی کنیم.

نتایج اولیه به دست آمده از اجرای مدل به شرح زیر است. خوب بودن ضریب تناسب 89. 9 ٪ 90 ٪ است.

جدول 1. نتایج مدل.